توصیه های غذایی در سندرم پیش از قاعدگی

   

20 الی30 درصد خانم ها در طی دوران قاعدگی از عوارض سندرم پیش از قاعدگی یا PMS رنج می برند. این سندرم، مجموعه ای از مشکلات فیزیکی درونی است که 7-2 روزقبل از قاعدگی شروع شده و با آغا ز پریود، تمام می شود و البته در این مدت ناراحتی فرد و اطرافیا نش را به دنبال دارد.توجه کامل به رژیم غذایی و انجام تمرینات ورزشی مناسب می تواند به طور مشخصی باعث کاهش مشکلات مربوط به PMS شود. در چند روز قبل از قاعدگی، خانم ها دچار ناراحتی های جسمی و روانی می شوند. احساس افسردگی شدید، حساسیت و زود رنج بودن از جمله ی این مسائل است.

 

 

دلایل بروز این سندرم

نظرات مختلفی در مورد این بیماری ارائه شده است که عمده ترین آنها عبارتند از:

 - تغییرات هورمونی بدن که از شایع ترین علائم در زنان می باشد.

 - تغییرات شیمیایی در مغز که از آن جمله می توان به نوسانات سرتونین مغز اشاره کرد، در تغییر احسا سات انسان و مخصوصاً افسردگی تأثیر بسیار زیادی دارد.

 

- کمبود ویتامین

 - مصرف نمک و کافئین نیز باعث تشدید علائم بیماری می گردد.

  

علائمی که برای این سندرم می توان ذکر کرد عبارتند از:

متخصصان بیش از 150 مورد را به عنوان نشانه های این بیماری شناخته اند که از جمله مهم ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

 

- علایم عصبی : این نشانه ها شامل افسردگی، احساس غم و اندوه، عصبا نیت، تحریک پذیری بیش از حد، کاهش تمرکز و خواب آلودگی می باشند.

 

- علایم گوارشی: از جمله علائم گوارشی که ممکن است بروز کنند می توان به تهوع ، استفراغ ، اسهال ، نفخ و افزایش وزن ناشی از جذب مایعات اشاره نمود.

 

البته احساس درد عضلات، سردرد، چربی پوست، خشکی یا چربی بیش از حد موها نیز ممکن است بروز کند.

 

همه ی این علائم با هم بروز نمی کند و اکثر زنان فقط تعداد معدودی از اینها را تجربه می کنند.

 

 

عوامل مؤثر در کاهش عوارض این سندرم عبارت اند از:

- رژیم غذایی مناسب و کنترل شده تا حدود زیادی این علائم را کاهش می دهد، رژیمی که شامل مقدا ر بالایی از کربوهیدرات (ماند نان  و غلات) و کم چربی باشد، مفیدتر است.

 

- ویتامین B6  (پیریدوکسین) در رژیم غذایی یا به صورت مکمل (در قرص یا آمپول) تا حدود زیادی می تواند افسردگی ناشی از PMS را بهبود بخشد.غذاهای غنی از ویتامن B6 عبارت اند از : ماهی ، حبوبات و سبزیجاتی که رنگ سبز دارند.

 

- با کاهش مصرف نمک در طی این چند روز می توان از افزایش وزن و ادم دست و پاها جلوگیری کرد.

 

- از جمله عواملی که باعث کاهش عوارض سندرم می شود، ویتامین E  است که جوانه ی گندم منبع خوبی از این ویتامین است. کمبود ویتامین E سبب حساسیت سینه ها می شود که با مصرف مواد غنی از ویتامین E، این عارضه کاهش می یابد.

 

- مصرف کلسیم  و مواد معدنی باعث کاهش دردهای کرامپی، چه در قبل از قاعدگی و چه در دوران قاعدگی می شود که این مواد را می توان از طریق مصرف شیر و لبنیات که غنی از کلسیم هستند ، تأمین کرد.

 

- تمرینات ورزشی مانند پیاده روی منظم و ورزش های شکم و لگن، اثرات سودمندی در کاهش علائم PMS دارند.

 

- مصرف کافئین و قهوه سبب افزایش علائم PMS می شوند. پس کاهش مصرف این مواد، در کاهش عوارض این سندرم مؤثر است. هم چنین بهتر است با کم کردن مصرف قندهای ساده به کم کردن علائم PMS کمک کنیم.

 

 

 طی دوران قاعدگی حجم هر وعده ی غذایی را کاهش داده و در مقابل تعداد وعده های غذایی را افزایش دهید.

 

مراقبت های شخصی

 

الف : تغذیه ی مناسب

توجه به رژیم غذایی در طی دوره ی قاعدگی می تواند در کاهش بروز این علائم مؤثر باشد. طی دوران قاعدگی حجم هر وعده ی غذایی را کاهش داده و در مقابل تعداد وعده های غذایی را افزایش دهید. این مسئله در کاهش ناراحتی های گوارشی و نفخ ناشی از عادت ماهیانه بسیار مؤثر است. موضوع دیگر توجه به مصرف میوه و سبزی جات و غذهای حاوی کلسیم در این دوره است که متخصصان در این مورد بسیار توصیه می کنند.

 

* بهتر است ازمنابع غذایی حاوی ویتامین B6 مانند جگر، سیب زمینی ، موز ، عدس  و اسفناج بیشتر استفاده نمایید، زیرا این ویتامین از بروز افسردگی جلوگیری می کند و میزان سرتونین مغز را افزایش می دهد.

 

* مصرف غذاهای غنی از پتاسیم مانند: موز، انجیر،  آلو، گوجه فرنگی، قارچ ، کشمش سیاه، گل کلم و کلم بروکلی  موجب کاهش تورم ناشی از احتباس آب می گردد.

 

* غذاهایی مانند گوجه فرنگی، خرما،  موز، آناناس و آواکادو به دلیل داشتنن ماده ای که در معده به سطح گیرنده های موجود متصل شده و باعث تشدید فعالیت و واکنش سرتونین در مغز می گردند توصیه می شود.

 

* غذاهای غنی از کلسیم و منیزیوم بیشتر مصرف کنید، چرا که این عنا صر برای عمل کرد طبیعی هورمون ها ، کنترل و تقویت عضلات و انقباضات آن مورد نیاز است و کمبود آن ها انقباضات عضلانی و درد ناحیه عضلات را افزایش می دهد. از منابع غذایی غنی از عناصر فوق می توان به سبزی های حاوی برگ سبز، نان تهیه شده از آرد کامل جو و گندم، سبوس  گندم، سیب زمینی و مواد لبنی اشاره کرد.

 

* در مصرف فرآورده های گوشتی، مواد لبنی پرچرب و کیک که دارای چربی اشباع هستند اعتدال را رعایت کنید زیرا دخالت در متابولیسم ا مگا 3  باعث افزایش وزن می گردد.

 

* از مصرف بیش از اندازه ی چای، قهوه، نوشابه  و ... که حاوی کافئین بوده و موجب تحریک سیستم عصبی می شوند خود داری نمایید.

 

 

ب: ورزش

اضافه کردن ورزش به برنامه ی روزانه تأثیر بسزایی در کاهش عوارض ناشی از قاعدگی دارد.

 

پیاده روی یا سایر ورزش های آئروبیک به میزان 20 تا 30 دقیقه در طی روز علاوه بر سلامت جسم در آرامش روحی و روانی نیز مؤثر است.

 

 

ج: کاهش استرس

به میزان کافی بخوابید و هم چنین تمرینات مربوط به نحوه ی تنفس عمیق را فرا گرفته و انجام دهید. این عمل کمک زیادی به کاهش سردرد و علائم عصبی مربوطه خواهد کرد.

 

 

د: درمان دارویی

از درمان های مرسوم این عارضه که توسط پزشکان تجویز می شود مصرف داروهای مد ر برای جلوگری از تجمع آب و داروهای ضد افسردگی برای مشکلات روحی و مصرف هورمون هایی مانند پروژسترون برای رهایی از کلیه ی علایم می باشد.

 

منابع مورد استفاده :

- سلامتی تغذیه شماره 14

- دنیای تغذیه شماره 12

به نقل از سایت www.tebyan.net

 

سرطاني کشنده در خانم ها

سرطان‌ تخمدان

به چند علت زير توجه به سرطان تخمدان از اهميت خاصي برخوردار است:

* سرطان تخمدان شايع ‌ترين علت مرگ خانم ها در اثر سرطان ‌هاي دستگاه تناسلي است.

* شايع ‌ترين سرطان زنان است که در مراحل پيشرفته، تشخيص داده مي‌ شود.

* احتمال وقوع آن يک مورد در 55 زن است و علت مرگ يک زن از 100 زن است.

سرطان تخمدان در چه سنيني شايع است؟

سرطان‌ هاي تخمدان به دو گروه تقسيم مي‌ شوند:

* گروه اول: 80 درصد سرطان‌ هاي تخمدان را تشکيل مي ‌دهند. صحبت ما بيشتر در مورد اين دسته از سرطان‌هاي تخمدان است که بعد از 40سالگي شايع‌ اند و در سنين 75 تا 79 سالگي به حداکثر شيوع خود مي ‌رسند، به طوري که با افزايش سن، بروز آن به شدت افزايش مي ‌يابد. اين گروه از سرطان‌ ها اکثرا در مراحل پيشرفته تشخيص داده مي ‌شوند و به اين ترتيب تشخيص زودرس (در مراحل اوليه) مهم است.

* گروه دوم: سرطان‌ هاي تخمداني که از سلول‌ هاي جنيني منشا مي ‌گيرند و 20 درصد سرطان‌ هاي تخمدان را تشکيل مي ‌دهند که بيشتر در دختران و زنان تا قبل از 20 سالگي بروز مي ‌کند. اين گروه برعکس گروه اول، به دليل بروز علائم حاد (بيشتر به صورت درد و تورم شکمي) در مراحل اوليه  تشخيص داده مي ‌شوند و بقاي عمر در اين گروه از سرطان‌ هاي تخمدان، زياد است.

چه عواملي در ايجاد سرطان‌ تخمدان نقش دارند؟

وراثت و سابقه فاميلي در سرطان تخمدان تقريبا از مهم‌ ترين عوامل است. 5 تا 10درصد سرطان‌ هاي تخمدان در زناني بروز مي ‌کند که ناقل ژنتيک مرتبط با سرطان هستند و اين گروه، جمعيت پرخطر سرطان تخمدان محسوب مي‌ شوند.

فردي که داراي يک مورد سرطان تخمدان در بستگان درجه يک خود است، حدود 2 تا 4 برابر افراد عادي در معرض خطر ابتلا مي باشد. به اين ترتيب افرادي که سرطان تخمدان در خانواده ي آنها شايع است، بايد در سنين 25 تا 35 سالگي، هر 6 ماه يک بار تست غربالگري سرطان تخمدان به صورت معاينات زنانگي و لگن، سونوگرافي داخل واژن و ... را انجام دهند.

آيا روشي براي پيشگيري از سرطان تخمدان در افراد پرخطر با سابقه خانوادگي وجود دارد؟

بله، مطالعات نشان داده است که مصرف قرص‌هاي ضد بارداري به مدت 10 سال خطر ابتلا به سرطان تخمدان را در افراد با سابقه فاميلي کاهش مي‌‌ دهند و همانند زنان بدون سابقه فاميلي مثبت مي ‌کند.

به اين ترتيب در صورت عدم تمايل به باروري در افراد با سابقه فاميلي مثبت توصيه مي ‌شود که از قرص ‌هاي ضد بارداري استفاده کنند.

به طور کلي مصرف قرص‌ هاي ضد بارداري به دليل جلوگيري از تخمک ‌گذاري و جلوگيري از آسيب تخمدان به عنوان يک روش پيشگيري از سرطان تخمدان مي باشد.

روش ديگر پيشگيري از سرطان تخمدان در افراد با سابقه فاميلي(دو نفر از بستگان درجه يک او مبتلا به سرطان تخمدان باشند) آن است که با رسيدن به سن 35 سال، تحت جراحي برداشتن تخمدان قرار گيرند تا از بروز اين بيماري پيشگيري شود.

لازم به ذکر است که کمبود هورمون هاي تخمدان بعد از برداشتن آن، با مصرف جانشيني هورمون تامين خواهد شد و برداشتن تخمدان‌ ها منجر به پوکي استخوان و عوارض ناشي از آن نخواهد شد.

آيا عوامل ديگري در ايجاد سرطان تخمدان نقش دارند؟

بله، زناني که در طبقه متوسط تا بالاي جامعه در کشورهاي صنعتي زندگي مي‌ کنند، در معرض خطر بيشتري هستند. رژيم غذايي زنان و ميزان چربي بالاي آن در کشورهاي صنعتي با کشورهاي غيرصنعتي تفاوت اساسي دارد.

برخي مطالعات نشان مي ‌دهد زناني که شير پرچرب مي ‌نوشند، در مقايسه با زناني که شير کم چرب تر مي ‌نوشند، بسيار بيشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان هستند.

آيا زايمان و تعداد آن در ايجاد و پيشگيري از سرطان تخمدان نقش دارد؟

بارداري و زايمان، خطر بروز سرطان تخمدان را کاهش مي ‌دهد. با اولين بارداري اين خطر 40 درصد کاهش مي‌ يابد و در هر يک از بارداري‌ هاي بعدي نيز 14درصد کاهش خطر وجود دارد. در خانم‌هايي که 6 بارداري يا بيشتر دارند، ميزان خطر به کمتر از يک سوم کاهش مي يابد.

بر اساس مطالعات مشاهده شده که زنان با سابقه نازايي (15سال يا بيشتر) بيشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان هستند.

داروها در ايجاد سرطان تخمدان چه نقشي دارند؟

همان طور که گفته شد مصرف قرص ‌هاي ضد بارداري خطر سرطان تخمدان را 40 درصد کاهش مي‌ دهد. مطالعات ديگري نشان داده است، خطر سرطان تخمدان در زناني که داروهاي محرک تخمک ‌گذاري مصرف مي کنند بيشتر است. البته تعداد موارد کم بوده است.

تشخيص زودرس سرطان تخمدان چگونه امکان ‌پذير است؟

در حال حاضر بيش از 75 درصد بيماران مبتلا به سرطان تخمدان در مرحله پيشرفته، بيماري شان تشخيص داده مي‌ شود که در اين زنان اميد زنده ماندن، کم است. به ‌طوري که علي‌ رغم انجام جراحي‌ هاي وسيع و شيمي درماني، 15 تا 20درصد بيماران مي‌ توانند بقاي عمر پنج ساله داشته باشند. در صورتي که اگر بيماري در مراحل اوليه تشخيص داده شود، قابل درمان است.

تشخيص زودرس سرطان تخمدان در مراحل اوليه، توسط موارد زير امکان پذير است:

* مراجعات 6 ماه يک بار خانم ها به پزشک زنان براي معاينه

* مراجعه به پزشک متخصص زنان، در صورت مشاهده ي هر گونه علامت غيرطبيعي در لگن و شکم (به خصوص در سن بالاي 40 سال)

* شک کردن پزشک به وجود سرطان تخمدان، در صورت شنيدن شکايات احتمالي بيمار در انجام سونوگرافي داخل واژن

* نشانه‌هاي بيوشيميايي در خون

نشانه‌ هاي باليني سرطان تخمدان در مراحل اوليه، ناشي از رشد تومور در داخل لگن است که علائمي مانند سوء هاضمه، دردهاي مبهم شکمي و ساير اختلالات خفيف گوارشي، تکرر ادرار و احساس فشار در لگن را ايجاد مي ‌کند.

تشخيص اوليه اين موارد، نيازمند شک پزشک به وجود بيماري، با شنيدن علائم گفته شده توسط بيمار است و پزشک در گفتگو با زنان 40 تا 60 ساله که علائم مبهم گوارشي و لگني دارند، بايد وجود تومورهاي تخمدان را مد نظر قرار دهد.

علاوه بر اين، آيا معاينات منظم در هر سال مي ‌تواند باعث تشخيص زودرس سرطان تخمدان شود؟

اگر در معاينه لگن خانمي (به خصوص بالاي 40 سال) توده اي با قطر بيش از 5 سانتي ‌متر در تخمدان ديده شود، احتمال سرطان تخمدان زياد است.

وجود اين توده‌ها در زنان جوان در سنين باروري، بيشتر علت هورموني دارد و به دليل اختلال در عملکرد تخمدان‌هاست که در70 درصد موارد خود به خود برطرف مي شود، يعني سرطان تخمدان نيست. ولي با اين همه، تداوم وجود اين توده‌ها در تخمدان در طي 6 تا 8 هفته و وجود علائم خاص در سونوگرافي حتي در زنان جوان، بررسي وجود سرطان تخمدان را ايجاب مي ‌کند.

با افزايش بعضي نشانه‌ هاي بيوشيميايي در خون طي سرطان تخمدان، از جمله يک آنتي ژن به نام CA125 ، انقلابي در تشخيص زودرس سرطان تخمدان رخ داد، طوري که اين نشانه ي بيوشيميايي در بيش از 80 درصد بيماران مبتلا به سرطان تخمدان افزايش مي ‌يابد، اما متاسفانه اين نشانه تنها در نيمي از بيماران در مراحل اوليه افزايش مي ‌يابد و گذشته از آن در ساير سرطان‌ ها و بيماري‌ هاي خوش خيم دستگاه تناسلي و در يک درصد افراد کاملاً طبيعي نيز ممکن است افزايش يابد. به اين ترتيب اين نشانه بيوشيميايي نمي تواند در تشخيص سرطان تخمدان کمک زيادي کند.

در خانم‌هاي يائسه، بررسي حجم و شکل تخمدان ها، شکل کيست‌ ها، وضعيت ديواره‌هاي کيست و محتويات درون کيست ‌ها توسط سونوگرافي، براي تشخيص زودرس سرطان تخمدان، دقيق تر است.

در خانم‌ها قبل از سن يائسگي، تکرار سونوگرافي به فاصله 4 تا 6 هفته و مشاهده ي تداوم وجود تغييرات در بررسي هاي مجدد، مي تواند در تشخيص زودرس سرطان تخمدان در مراحل اوليه، کمک کند.

دکتر فاطمه قائم مقامي - فلوشيپ سرطان‌هاي زنان

استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران

 

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1387-12-24 13:37        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ